Een kritische noot bij populariteit en commercie
“De afgelopen jaren zijn etherische oliën razend populair geworden. Ze worden vaak gepresenteerd als onschuldig huismiddel of als wondermiddel voor uiteenlopende klachten. Zulke simplistische boodschappen, vaak gevoed door commerciële belangen, doen geen recht aan de complexiteit van deze stoffen.
Het verschil zit in de benadering: waar de commercie mikt op snelle beloftes, kiest de geschoolde aromatherapeut voor kennis, zorgvuldigheid en maatwerk. Niet iedere olie is geschikt voor iedereen, niet elke toepassing is verantwoord, en niet elke bron is betrouwbaar.
Etherische oliën en CO₂-extracten zijn waardevolle middelen, maar alleen in handen van goed opgeleide professionals die oog hebben voor mens, plant en planeet. Ze verdienen een serieuze benadering die stoelt op anatomie, fysiologie en respect. Wanneer we ze op die manier inzetten, openen ze geen wereld van loze beloftes, maar van werkelijke verdieping, zelfredzaamheid en verbinding met de natuur.”
Geschoold advies.
Recentelijk is er op de facebookpagina van FytArom een mooi stuk geschreven over waarom een geschoold advies belangrijk is.
Met toestemming van FytArom deel ik deze tekst hieronder:
“Waarom etherische oliën en aromatherapie een serieuze, geschoolde benadering verdienen — uit respect voor Mens, Plant en Planeet
Wat etherische oliën en CO₂-extracten zijn:
Etherische oliën zijn mengsels van vluchtige, aromatische stoffen die door planten, bomen worden aangemaakt. Ze worden meestal verkregen via stoomdestillatie van bloemen, bladeren of hout, of door koude persing van schillen, zoals bij citrusvruchten. Daarnaast bestaan er ook CO₂-extracten, die onder hoge druk met kooldioxide uit plantmateriaal worden gehaald. Deze extracten bevatten vaak een breder spectrum aan werkzame bestanddelen en hebben daardoor soms een ander therapeutisch profiel dan etherische oliën.
Of het nu gaat om een etherische olie of een CO₂-extract: beide zijn sterk geconcentreerde plantaardige preparaten met farmacologische activiteit. Juist daardoor vraagt hun gebruik om kennis, ervaring en een gedegen opleiding.
Respect voor de mens:
Toepassing van aromatische extracten is nooit vanzelfsprekend. Bij kinderen tot circa 18 jaar is de fysiologie nog in ontwikkeling: lever en nieren zijn minder efficiënt, de huid is sterker doorlaatbaar en gevoeliger, en de ademhaling kwetsbaarder. Bij ouderen nemen lever- en nierfunctie vaak af, verandert de huidstructuur en is er vaker sprake van polyfarmacie (meerdere geneesmiddelen tegelijk).
Dit betekent dat dosering en gebruik altijd aangepast moeten worden aan leeftijd, conditie en gezondheidstoestand, in relatie tot de inhoudsstoffen van de etherisch olie. Zonder kennis van anatomie en fysiologie kunnen extracten verkeerd of zelfs schadelijk worden ingezet. Scholing helpt om interacties met geneesmiddelen, contra-indicaties en mogelijke risico’s te herkennen en levenslange allergieën te voorkomen. Een geschoolde aromatherapeut kijkt daarom altijd naar de individuele situatie van de gebruiker.
Respect voor de plant:
Voor de productie van etherische oliën en CO₂-extracten zijn aanzienlijke hoeveelheden plantenmateriaal nodig. Een flesje olie of extract staat symbool voor intensieve landbouw, oogst en verwerking. Dat vraagt om bewust en zuinig gebruik. Vakmensen werken doorgaans met lage doseringen: minder in plaats van meer, zelden puur en met bedachtzaamheid, precies afgestemd op de situatie. Een etherische olie kent een houdbaarheidsdatum en etherische oliën zijn zeker geen verzamelobject!
Daarnaast hoort bij een professionele benadering oog voor duurzaamheid en ethiek. Hoe zijn de planten geteeld, geoogst en verwerkt? Wat betekent dit voor biodiversiteit en milieu? Een geschoolde aromatherapeut ziet de olie niet als losstaand product, maar als onderdeel van een bredere ecologische kringloop.
Respect voor de planeet
In een tijd waarin natuurlijke hulpbronnen steeds schaarser worden, kan een ondoordacht en massaal gebruik van etherische oliën en CO₂-extracten de aarde onder druk zetten. Een professionele praktijk vraagt daarom om zorgvuldige keuzes: alleen gebruiken waar nodig, spaarzaam doseren en bewust alternatieven overwegen. Zo beschermen we niet alleen de gezondheid van de mens, maar ook de leefomgeving waarvan deze extracten afkomstig zijn.
Tegelijkertijd leven we in een samenleving waarin technologie en digitalisering steeds meer terrein winnen. Juist in deze context groeit de behoefte aan zelfredzaamheid en verbondenheid met de natuur. Etherische oliën en CO₂-extracten kunnen hieraan bijdragen, mits ze met kennis en respect worden toegepast. Ze laten zien dat Moeder Natuur waardevolle middelen biedt die ons welzijn kunnen ondersteunen – niet als vervanging van moderne zorg of technologie, maar als een aanvulling die ons dichter bij onszelf en de natuurlijke wereld brengt.
Aromatherapie: wat is dat nu eigenlijk?
Laten we aan het begin beginnen.
Aromatherapie is een samenvoeging van twee woorden, namelijk aroma en therapie.
Aroma betekent in het Nederlands geur en therapie staat voor behandeling.
Als je deze twee woorden bij elkaar stopt heb je dus een geurbehandeling of een behandeling met geur, het is maar net wat je zelf makkelijker vindt.
Maar is dat dan alles, een behandeling met geur? Nee zeker niet!
Etherische oliën hebben naast hun geur namelijk een grote variëteit aan inhoudsstoffen.
Denk hierbij aan Terpenen, Aldehyden, Ketonen, Zuren, Esters en nog meer.
Dus naast de geur van de etherische olie doen ook de inhoudsstoffen hun werk.
Aromatherapie is verder een vorm van natuurgeneeskunde en valt binnen de reguliere geneeskunde onder de complementaire of aanvullende zorg. Het is een holistische behandelvorm waarbij niet alleen gekeken wordt naar de klacht, maar naar de gehele mens.
Binnen aromatherapie wordt er gebruikgemaakt van etherische oliën die door hun individueel gekenmerkte inhoudsstoffen de mens in zijn geheel ondersteunen.
Naast het gebruik van etherische oliën worden er ook plantaardige oliën, CO2 extracten,absolutes/enfleurage, hydrolaten, kleien en Aloë vera-gel toegepast.
-Via de huid: Bijvoorbeeld door het gebruik van een zalf, crème of door het geven van ontspannende hand-, voet- of gezichtsmassages. (dus niet zoals op de foto hierboven, puur op de huid)
Deze methoden bieden niet alleen een directe opname van de etherische oliën via de huid en de reukzin, maar zorgen ook voor een aanvullende therapeutische werking door aanraking.
Het voordeel van aromatherapie via de huid is dat de inhoudsstoffen van de etherische oliën op twee manieren het lichaam binnen komen: ten eerste via de huid zelf, waar ze door de huid barrière heen kunnen dringen en in de onderliggende weefsels en bloedvaten worden opgenomen. En ten tweede via de geur die tijdens massage of contact vrijkomt, waardoor de inhalatie wordt gestimuleerd.
Deze gecombineerde werking kan de effectiviteit van de behandeling versterken en zorgt voor een snelle en gerichte invloed op het zenuwstelsel en de emotionele toestand.
Aanraking speelt ook een belangrijke rol in het therapeutisch proces. Voor ouderen, vooral degene die te maken hebben met het verlies van hun partner, of sociale isolatie, kan aanraking een waardevolle manier zijn om gevoelens van eenzaamheid en “huidhonger” te verzachten.
Het geven van een massage met etherische oliën kan niet alleen ontspanning bevorderen, maar ook een gevoel van verbondenheid en veiligheid creëren, wat dan weer van invloed kan zijn op het verminderen van angst en onrust bij het doormaken van hallucinaties.
-Via de luchtwegen: Aromatherapie via de luchtwegen wordt vaak toegepast om snel en effectief een kalmerend of ontspannend effect te bereiken bij angstige of onrustige personen.
Verschillende methoden kunnen hierbij worden ingezet, zoals het gebruik van geursticks diffusers, aromapatches of het aanbrengen van een enkele druppel etherische olie op een tissue.
Hoe worden etherische oliën verkregen:
Via destillatie:
-Doormiddel van waterdestillatie. Hierbij worden vaak hardere producten in water gelegd zoals wortels, schors of hars. De producten weken dan in het water zodat zij makkelijker haar inhoudsstoffen kan vrijgeven. Wanneer het water warm wordt en er stoom ontstaat neemt de stoom de in water en vet oplosbare moleculen van de plant mee. Tijdens het afkoelen ontstaat er dan een hydrolaat en etherische olie.
-Door stoomdestillatie. Hierbij wordt er zachter plantenmateriaal in een destilleerketel geplaatst. Het water wordt opgewarmd en stoom trekt door het plantenmateriaal de inhoudsstoffen mee. Ook hier ontstaat er tijdens het afkoelen een hydrolaat en etherische olie die van elkaar gescheiden worden met behulp van een scheitrechter.
Via Persing:
Het verkrijgen van etherische olie door middel van persing kan alleen bij citrussen. De citrusschillen worden in een grote pers gedaan welke de schil plet. De olie die eruit komt wordt opgevangen. Vaak wordt hiervoor een hydraulische pers gebruikt. Belangrijk hierbij is dat er wordt gewerkt met biologische vruchten die onbespoten zijn.
CO2 extractie:
CO2 extractie is een relatief nieuwe manier voor het verkrijgen van etherische olie. Koolzuurgas en superkritische kooldioxide-extractie hebben betrekking op het gebruik van kooldioxide als een ‘oplosmiddel’, dat selectief de vereiste verbinding of samengestelde verbindingen van het ruwe plantmateriaal afvoert. Zodra gas onder voldoende druk wordt gezet, wordt het vloeibaar. Specifieke waarden van temperatuur en druk bepalen het -kritische punt-, wat per substantie verschillend is. De staat, waarin de substantie zich dan bevindt (vloeibaar), wordt dan SCF (supercritical fluid) genoemd. Door de druk in het proces weg te laten vallen, vormt het koolzuurgas zich weer in zijn gasvorm en laat het verkregen product achter. Na extractie, waarbij de moleculen onveranderd zijn afgegeven, wordt de druk verlaagd en blijft geen enkel residu achter. Hierna kan het worden verwerkt; gefractioneerd of gehomogeniseerd en gefilterd
doormiddel van enfleurage:
Wanneer er wordt gewerkt met een oplosmiddel om een etherische olie te verkrijgen spreken we over een absolue (Franse benaming) of een absolute. Er zijn 2 manieren om een absolute te verkrijgen, door gebruikt te maken van bijvoorbeeld Hexaan of Butaan of door de bloemen in ontgeurde kokosolie te verwerken. Wanneer er gebruik gemaakt wordt van hexaan of butaan als oplosmiddel gebruiken we het concentraat dat achterblijft niet in de aromatherapie. We gebruiken alleen de absoluten die gemacereerd worden in kokosolie en daarna in een centrifuge gewassen worden met alcohol. Het maken van Absolute oliën is zoals je kunt lezen een proces met meerdere fasen, daarom is het verkrijgen van een absolute erg duur in termen van arbeid. De gebruikte bloemen worden in veel gevallen met de hand geoogst
